Bilindiği üzere intihal başka kişilerin fikirlerini ve/vaya sözlerini ya da önceden yayınladığınız kendi fikirlerinizi uygun ve/veya düzgün bir şekilde atıf vermeden ifade etmeye denilmektedir. Bu hata bazen yanlışlıkla yapılmakta, bazen de çok kolay şekilde ifade etmek istenilen aktarılabildiği için yapanın kolayına gittiğinden yaygın olarak yapılmaktadır. Cümlerler ve ifadeler atıf verilmiş olsa da bu durum ifade birebir aynı olduğunda intihal kapsamına girmektedir. Her ne kadar bilim dünyasında bir ortak kanı olarak intihalden kaçınmak gerektiği söylense de, bazı durumlarda sadece yarımcı karar destek yazılımları olan hizmetlerin % benzerlik oranları intihal için tek gösterge ve kritermiş gibi görülebilmektedir. Bazende de standartler çalışılan disiplin, coğrafi bölge ve kişisel fikirlere göre standartlar değişiklik gösterebilmektedir.

Tüm bunlar sebebi ile bilimsel yazın çalışması yapan herkesin kabul edebileceğim intihalden kaçınmak için uyulması gereken temel ve basit kuralları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Asla kopyala-yapıştır yapmayın: Bir bilimsel metin yazarken mantıksal metin akışını siz kurgulamalısınız. Sizin eskiden yayınladığınız fikirleriniz bile olsa tekrar yazınız. Çok kısa ifade kalıpları kabul edilebilir olsa da bir tam cümleyi bile alsanız intihal söz konusu olacaktır. Bu da eğer bir fikri cümleyi olduğu gibi kullanacaksanız kullanacaksanız atıf vermek şartıyla tırnak içine alarak kullanabilirsiniz. Fakat bu çok istisnai bir ihtiyaç ile kullanılabilir bir yoldur.
  • Kendi cümleleriniz ile yazın: Kimin fikri olursa olsun atıf vererek kendi cümlelerinizi kurun. Bazen bu durum alanda çok kullanılan ifadeler bakımından intihal önleme karar destek uygulamalarına takılsa da bu metin sizin yazdığınız özgün bir metin olacaktır.
  • Eğer şüphe duyuyorsanız, atıfta bulunun: Çok bilinen ve anlaşılan her türlü fikir, teori, açıklama vb. mutlaka uygun birincil kaynaklar denilen kaynaklara atıf verilerek kullanılmalıdır. Yani o durum ilk hangi yazar tarafından nerede önerilmiş ise o kaynak atıflanmalıdır.
  • Kendi yayınlanmış verilerinizi, tablolarınızı ve yazınlarınızı atıf vermeden asla kullanmayın: Genel olarak çok fazla eski yayınlarınızdan atıf yapmak bir bilisel metinde kabul edilir olmasa da eğer akış içerisinde bu gereklı ise mutlaka yayınladığınız yere atıf veriniz.
  • Tekrar kullanmak için izin isteyin: Başka bir yazar tarafından yayınlanmış görsel, tablo veya herkangi bir veriyi kullanmadan önce daha önce yayınlanmamış olsa bile veri sahibinden izin almanız etik olarak doğru olan olacaktır.

NOT: “Five simple rules to avoid plagiarism” [1] başlıklı makaleden yararlanarak hazırlanmıştır.

Kaynaklar:

[1]        H. Ober, S.I. Simon, D. Elson, Five simple rules to avoid plagiarism, Ann. Biomed. Eng. 41 (2013) 1–2. https://doi.org/10.1007/s10439-012-0662-9.