Rodium Cloride dissolving in 5 M HNO3

Literatürde RhCl3 için bir çözünürlük bilgisi bulmak çok zor. Coleparmer’ın sitesinde çözünürlük bilgisi mevcut değil şeklinde yazmakta.

“Solubility: Not available”

Başka bir çok kaynakta da,

Solubility in Water: soluble

Burada ise: Very soluble in H2O

şeklinde yazmakta.

Uzun zamandır bu bilgiyi arayan birisi olarak, hanbookların Fizikokimya ile ilgili olanlarından tutun da analitik kimya ve anorganik kimya ile ilgili kitaplara kadar bir çok kaynağı taradığımı da söylemek isterim.

Sayısal değerler olmamasına rağmen, değerli metallerin klorlu çözeltileri asitlerde bile genelde yavaş çözünürler. Bunun için asit çözeltisini ısıtmaktan, kral suyuna kadar çeşitli yöntemler uygulamak mümkün. Fakat benim çalışmalarım gereği mümkün olduğunca düşük klor konsantrasyonlarında Rodyum çözeltileri hazırlamam gerekiyor. Gerekli durumlarda klor ilavesini sonradan yapıyorum.

Labaratuvar defterime baktığımda Rodyum Klorür(RhCl3) den 0,1271 gr’ı 500 ml hacimde çözerek 8 defa 125 ppm’lik Rh3+ çözeltisi hazırlamışım. Her defasında bu stokları çözmek için 1,5 M HNO3′ü ısıtmak ve devamında çözeltiyi ısıtarak karıştırmak dair her türlü olayı hızlandırıcı atraksiyona da girdim. Bu şartlarda bile çözünme kinetiği Rodyum Klorür’ün gerçekten çok uzun. Tüm bu gramın belirttiğim hacimde çözülmesi için 5-6 saat kadar sürüyor. Her ne kadar akşam labaratuvardan çıkarken karıştırma işlemini durdurup sabah devam ettiğimi dünürek hesaplasam da bu süreyi.

Bütün bu giriş cümlelerinden sonra, gelelim asıl yazma isteği uyandıran duruma. Daha fazla sarfiyattan sebep konsantrasyonu 125 ppm den 250 ppm’e çıkartarak zaman kazanmak gibi bir istek sonucunda yaklaşık 12 saattir beklemekteyim.

Feci şekilde canım sıkılmakta. Zaman kazanma planlarım resmen tosladı! Allah nasib ederse, bu iş olacak ama! Ne Zaman?

Dissolving Of Rodium Cloride from Mustafa CAN on Vimeo.

Çözüm:

Sonunda hacmi iki katına çıkartarak 1000 ml’de çözmenin işe yarayacağını düşünerek stok çözeltimi hazırladım.

Şuan itibariyle fiyatlar şöyle:

Fri Apr 17 15:00 New York Time

PLATINUM 1209 PALLADIUM 234 RHODIUM 1550

IRIDIUM 425 RUTHENIUM 085

US$ per troy oz and are provided for information purposes only. And 1 troy ounce = 0.0311 kilograms.

As you can see, Rhodium ise more than expensive platium:) Burada Rodyumun üretim aşamalarına girmek istemiyorum. Konumuza buradan gelebileceğimiz düşünüyorum. Bir aydan beri derli toplu bir Rodyum türlenmesi araştırması yapmaya çalışıyorum. Henüz bitmedi ama bulabildiklerimden bir kısmını sizlerle paylaşmak istedi.

Öncelikle Rodyumun clor ile yaptığı kompleksler genellikle suyun ve hidratlaşma sonucunda da zamanla (OH) iyonunnun da içerdiği garip çılgın bir karışım. Bu sebeple kompleks dengeleri ile ilgili olarak ve kinetikle ilgili olarak geniş incelemeler çok yaygın ve geniş değil.

“Wolsey WC, Reynolds CA, Kleinberg J”‘in 1963 yılına tarihli “Inorganic Chemistry 2″ adlı kitabına bir atıf var ama ben kitabı veya pdf’ini edinemedim.

Rodyumun türlenmesinde Stok çözeltisinin ömrü önem arzediyor. Tabii bir de klor iyonu konsantrasyonu. 0,3 M’lık HCl içinde Rodyumun pozitif ve yüksüz türlerinin oluşması çok zaman alıyor. Yaklaşık olarak 1 ay sonunda. Bu da ilginç not. Normalde Palladyumun türlenmesinde böyle şeylerle hiç karşılaşmamıştım. Gerçekten kimyasal olarak gördüğüm en inert metal Rodyum oldu.

Aşağıda işe ilgilenenlerin işine yarayacağını düşündüğüm türlenme bilgisi tablosunu sunuyorum. Denge sabitleri ve eşitliklerini ve başka kaynakları buldukça artık eklemeye çalışırım.

Kaynak: [1] S. S. Aleksenko · A. P. Gumenyuk · S. P. Mushtakova · A. R. Timerbaev. Speciation studies by capillary electrophoresis – distribution of rhodium(III) complexed forms in acidic media. Fresenius J Anal Chem. Volume: 370 Issue: 7Pages: 865-871. 2001.