, ,

Metal-kompleks boyar maddeler

Metal-kompleks boyar maddeler, metallerle kompleks oluşturabilecek molekül yapısına sahiptir. Üretim sırasında genellikle krom katyonu kullanılarak kompleks bileşik haline getirilir. Boyar madde molekülüne metal katyonunun eklenmesi, molekülün büyümesine, suda çözünürlüğünün azalmasına ve bunun sonucu olarak da yıkama ve ışık haslıklarının yükselmesine sebep olur.

Metal kompleks boyar maddeler, doğal protein lifleri ile poliamid liflerinin boyanmasında kullanılır [19].

Kaynak:

[19] BAŞER, İ., ‘’Tekstil Teknolojisi’’, Marmara Üniversitesi Yayın No: 634, Teknik Eğitim Fakültesi Yayın No: 13, İstanbul, 1988.

Abdullah bin Mübârek’in Rüyası

Derviş KeşkülüAbdullah bin Mübarek (o. ısı/797) haccı îfâ ettikten sonra Mekke’de şöyle bir rüya gördü: Semâdan iki melek gelmiş, biri diğerine: “Bu sene 600.000 kişi haccetti. Hepsinin haccı, Şam’da Ali bin Muvaffak ismindeki bir ayakkabı tamircisinin yaptığı amelin hürmetine makbul oldu.

Bu kişi hacca gitmeye niyet etti, lâkin gidemedi. Onun yaptığı bir amel hürmetine bu hacıların haccı kabul edildi.” de­mişti. Abdullah bin Mübarek uyanınca, merak ve hayret içinde kaldı. Şam kervanı ile Şam’a gitti. O zâtı bulup sordu: “Sen hacca gitmediğin halde ne amel işledin?” Ali bin Muvaffak şöy­le anlattı: “Otuz senedir hacca gitmeyi arzu eder dururdum. Es­kicilikten 300 dirhem para biriktirdim. Hac yolculuğuna niyet ettim. Hâmile karım: “Komşudan et kokusu geliyor; bana bir parça et ister misin?” dedi. Komşuma gittim. Durumu anlattım.

Komşum ağladı: “Yedi günden beri çocuklarım açtır. Yol­da ölü bir hayvan buldum. Ondan bir parça kestim. Şimdi onu kaynatıp onları avutuyorum. Helâl bir gıda bulamaz isem, mecburen onu yedireceğim. İsterseniz vereyim, fakat bu kayna­yan et, ölümle burun buruna geldikleri için bu çocuklara helâl, size ise haramdır.” dedi. Ali bin Muvaffak devamla: “Bunu du­yunca, sanki içimden bir parça koptu. Binbir zorlukla biriktirdi­ğim bu 300 dirhemi ona verdim; “Yâ Rabbî, hac niyetimi kabul et! diye Rabbime duâ ettim.” dedi. Bunun üzerine Abdullah bin Mübarek: “Rabbim bana rüyada doğruyu bildirmiş!” dedi27.

______________________

27. Ferîdeddin Attâr,   Tezkiretü’l-evliyâ,  (Muhammed İsti’lâmî),  Tahran 1374 hş., s. 214-215.

DERVİŞ KEŞKÜLÜ; Tasavvuf ve Dergah Kültürü

Prof. Dr. Necdet TOSUN,Erkam Yayınları,
2012,İstanbul.

, ,

Krom boyar maddeler

Asit mordan boyar maddeleri olarak da adlandırılan bu grup, yün ve poliamid elyaf boyanmasında kullanılır [17].

Kaynak:

[17] Türkiye Gazetesi Rehber Ansiklopedisi, Cilt 3, İhlas matbaacılık Gazetecilik ve Sağlık Hizmetleri A.Ş., s. 72-75.

, ,

Direkt boyar maddeler

Direkt boyar maddeler, selülozik elyafa karşı mükemmel olan substantivitelerinden ötürü, substantif boyar maddeler olarak da bilinir [19]. Bunlar genellikle sülfonik asitlerin, bazen de karboksilli asitlerin  sodyum tuzlarıdır.  Yani renkli kısmı oluşturan iyon anyon şeklindedir. Pek çoğu yapı bakımından azo boyar maddeleri grubuna girer. Selülozik elyafa doğrudan doğruya bağlanabilir [22].

Direkt boyar maddeler, ucuzlukları, boyama işlemlerinin çok basit oluşu ve boyama esnasında elyafın yıpranmaması gibi üstünlükleri nedeniyle önemlerini korumaktadırlar. Genellikle, selülozik elyafın boyanmasında kullanılan bu boyar maddelerin bazıları kağıt, deri, yün, ipek, naylon ve bast elyafın boyanmasında da kullanılır [23].

Kaynaklar:

[19] BAŞER, İ., ‘’Tekstil Teknolojisi’’, Marmara Üniversitesi Yayın No: 634, Teknik Eğitim Fakültesi Yayın No: 13, İstanbul, 1988.

[22] BOZDOĞAN, A., ‘’Atıksulardaki Tekstil Boyar Maddeleri Renginin Devrettirilen Koagülant (CaO-MgCO3) ile Giderilmesi’’, Doktora Tezi, İTÜ, İnşaat Fakültesi, İstanbul, 1984.

[23] COCKETT, S.R.,HILTON, K.A., ‘’Dyeing of Cellulosic Fibres’’, Leonard Hill Books Limited, 1961.